Cerdded er lechyd

Gall camu allan i’r awyr agored achub bywyd rhai pobl. Mae grwpiau sy’n hyrwyddo cerdded fel ffordd o wella iechyd yn ffenomenon sy’n cynyddu ar draws Llwybr Arfordir Cymru. Roedd Prif Swyddogion Meddygol y pedair cenedl unedig yn ardystio bod cerdded yn ffordd o gadw’n iach yn 2011 hefyd.

Gydag Arolwg Iechyd diweddaraf Cymru’n datgelu bod dros hanner oedolion Cymru yn rhy drwm, ni fu erioed fwy o angen i ni fod yn fywiog.

O arfordir Cymru yn y gogledd i Gas-gwent yn y de-ddwyrain, mae Llwybr Arfordir Cymru yn cynnig ystod o 870 milltir ar hyd yr arfordir at ddewis pobl o bob gallu er mwyn iddynt ddechrau ar y daith o gerdded eu ffordd yn ôl at iechyd. Dywedodd Arry Beresford-Webb, Ymgynghorydd Iechyd a Hamdden Cyngor Cefn Gwlad Cymru: “Gall cerdded yn gyflym fod o fudd i iechyd eich meddwl a’ch corff ac i’ch lles, ac mae’n cynnig cyfle bendigedig i bobl o bob oed a gallu i greu arferion ymarfer corff cadarnhaol. “Yn ogystal ag elwa ar fuddion iechyd a lles, mae Llwybr Arfordir Cymru’n cynnig cyfle i archwilio’r awyr agored, yr amgylchedd naturiol sydd o’ch amgylch ac o bosibl darganfod gweithgarwch newydd i ymddiddori ynddo.”

Mae’r canllawiau gweithgareddau corfforol cyntaf gan y Prif Swyddogion Meddygol ar gyfer y DU gyfan yn dweud bod cerdded yn gyflym am 30 munud y dydd am bum diwrnod yr wythnos yn un ffordd o fodloni eu hargymhellion ar gyfer gweithgarwch corfforol oedolyn.

Nid yw’n syndod felly bod tirwedd arfordirol ryfeddol Llwybr Arfordir Cymru yn lle delfrydol i grwpiau fel Prosiect Walkability Sir Benfro ei droedio. Cafodd ei sefydlu'r llynedd gan Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro a Chwaraeon Cymru, ac mae’n helpu pobl i ystyried cerdded a gwneud y gorau o’r cyfleoedd cerdded sydd ar gael iddynt. Dywedodd Paul Casson, Cydlynydd y Prosiect: “Mae Prosiect Walkability yn helpu pobl i fynd allan a defnyddio’r Parc er mwyn adfer eu hiechyd neu er mwyn gwella eu ffitrwydd, beth bynnag yw’r lefel maent yn cychwyn ohono. Gyda dros 140 o sesiynau’n cael eu darparu ar gyfer dros 1,800 o bobl hyd Fehefin eleni, mae wedi llenwi bwlch yn y math hwn o wasanaeth.”

Dywedodd y Prif Swyddog Meddygol dros Gymru, Dr Ruth Hussey: “Mae cerdded yn ymarfer corff hawdd a hamddenol ac yn ffordd wych o gadw’n heini. Mae’n ymarfer corff perffaith i’w ddechrau gydag ychydig bach ac wedyn adeiladu i fyny’n araf, a gall newidiadau bach mewn ffordd o fyw gael effaith fawr ar eich iechyd. “Gall Cymru ymfalchïo bod ganddi rannau o arfordir harddaf y byd, ac felly nid oes unrhyw reswm i beidio â mynd allan a mwynhau Llwybr yr Arfordir.”

Yn ogystal â rhoi hwb i iechyd corfforol, gall rhoi eich hun ar y llwybr iawn o ran Llwybr Arfordir Cymru wneud gwyrthiau i iechyd eich meddwl hefyd.

Canfu arolwg gan elusen iechyd y meddwl, MIND, fod:

  • 90% o bobl a gymerodd ran mewn gweithgareddau gwyrdd yn dweud bod y cyfuniad o natur ac ymarfer corff yn chwarae rhan bwysig mewn pennu eu teimladau.
  • 94% o bobl yn sylwi bodi ymarfer gwyrdd yn gwella eu hiechyd meddwl.
  • 90% o bobl yn nodi bod cymryd rhan mewn gweithgareddau ymarfer corff gwyrdd yn llesol i’w hiechyd corfforol.

Dywedodd siaradwr ar ran MIND: “Mae gwaith ymchwil wedi dangos bod rhaglenni ymarfer corff dan oruchwyliaeth yr un mor effeithiol â gwrthiselydd o ran trin iselder isel i gymedrol.” Ychwanegodd Paul: “Mae grŵp a ddaeth o grŵp cymorth ar gyfer y rhai â phroblemau iechyd meddwl bellach wedi ffurfio eu grŵp cerdded eu hunain sy’n cyfarfod mewn man cyhoeddus canolog er Rhagfyr y llynedd. “Cymaint yw eu hymrwymiad maent wedi cyfarfod yn wythnosol gyda dim ond toriadau prin ac maent bellach yn cerdded hyd at dair awr, am bellteroedd hyd chwe milltir. Maent hyd yn oed wedi trefnu eu sesiynau eu hunain pan nad ydw i ar gael.”

I ddod o hyd i un sy’n addas i chi, ewch i Crwydro’r Llwybr.

 

Panel Ffeithiau Cerdded

1. Faint o galorïau gallaf eu llosgi?

Hanner awr o gerdded yn hamddenol – mae hyn yn llosgi 75 o galorïau

  • Hanner awr o gerdded – mae hyn yn llosgi 99 o galorïau
  • Hanner awr o gerdded yn gyflym – mae hyn yn llosgi 150 o galorïau

Ffynhonnell: O leiaf pum gwaith yr wythnos, Adran Iechyd 2004, ar gyfer unigolyn cyffredin, sy’n pwyso 9.5 stôn.

2. Sut gall cerdded wella fy iechyd?

  • Cerdded rheolaidd sionc: Mae hyn yn gwella perfformiad y galon, yr ysgyfaint a chylchrediad y gwaed. Mae’n gostwng pwysedd gwaed. Mae’n gostwng risg clefyd coronaidd y galon a strôc 
  • Cerdded yn rheolaidd ar unrhyw gyflymdra: Mae hyn yn helpu i reoli pwysau. Mae’n gostwng risg diabetes Math 2 Mae’n gostwng risg rhai canserau Mae’n gwella hyblygrwydd a chryfder cymalau, cyhyrau ac esgyrn ac yn gostwng risg osteoporosis. Mae’n cynyddu colesterol ‘da’. Mae’n rhoi hwb i’r system imiwnedd.

3 Sut gall cerdded wella fy iechyd meddwl?

Mae’n cynyddu endorffinau sy’n gwella hwyl rhywun ac yn gostwng straen a gofid. Mae’n gwella patrymau cysgu. Mae’n gostwng risg dioddef iselder clinigol. Mae gweithgaredd corff rheolaidd o leiaf yr un mor effeithiol â chyffuriau gwrthiselydd o ran trin iselder isel i gymedrol. Mae’n cynyddu’r tebygrwydd o siarad â chymdogion a gwneud ffrindiau. Mae cerdded mewn grŵp yn weithgaredd cymdeithasol a all helpu gwella iechyd y meddwl a goresgyn ymdeimlad o unigedd. Gall treulio amser allan yn yr awyr agored a chysylltiad â’r amgylchedd naturiol gael effaith gadarnhaol ar iechyd y meddwl. Mae teimlo’n iachach a rheoli eich pwysau’n helpu gwella eich delwedd a’ch hunanhyder.